Źródła

Skąd bierzemy fakty

Każdy poradnik i każdy numer telefonu na tej stronie ma listę źródeł i datę sprawdzenia. Tu opisujemy, skąd te źródła pochodzą, co znaczy ta data, jak często do niej wracamy i co się dzieje, gdy ktoś znajdzie błąd.

Skąd pochodzą fakty

Warunki programów, numery telefonów i przepisy bierzemy wyłącznie od instytucji, która dany program prowadzi, albo z aktu prawnego, który ten program ustanawia. Wiedzę o samej chorobie i o tym, jak działa badanie, bierzemy z badań naukowych, ale tylko z ich pełnego tekstu.

• Kto program prowadzi. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje i prowadzi programy przesiewowe oraz Telefoniczną Informację Pacjenta. Serwis pacjent.gov.pl prowadzi zapisy przez Internetowe Konto Pacjenta. To od nich bierzemy, jak się zapisać i gdzie zadzwonić.
• Kto przepis wydaje. Ministerstwo Zdrowia wydaje rozporządzenia, a Dziennik Ustaw je ogłasza. Kryteria wieku i kwalifikacji czytamy w samym rozporządzeniu, w Dzienniku Ustaw, bo omówienie przepisu potrafi być starsze niż przepis.
• Kto odpowiada za temat. Narodowy Instytut Onkologii wydaje wytyczne i prowadzi rejestr nowotworów. Główny Inspektorat Sanitarny publikuje wykaz laboratoriów mierzących radon. Państwowa Agencja Atomistyki odpowiada za informowanie o radonie.
• Badania naukowe. Cytujemy je po autorze, czasopiśmie i roku, z linkiem do publikacji. Z badań bierzemy wiedzę o tym, jak działa badanie i czego nie wykrywa. Warunków polskiego programu z nich nie bierzemy nigdy.

Kto prowadzi, a kto opisuje

Strona instytucji, która linię telefoniczną albo program prowadzi, jest źródłem mocniejszym niż strona, która tę linię tylko opisuje, nawet jeśli obie są urzędowe. Gdy dwa urzędowe źródła opisują tę samą rzecz różnie, na stronę nie trafia żadna z wersji. Rozbieżność zapisujemy i czekamy na rozstrzygnięcie u źródła.

Jak sprawdzamy

1. Odczyt u źródła

   Każdy numer, każdą godzinę otwarcia i każdy warunek wieku czytamy na stronie instytucji albo w akcie prawnym. Nie przepisujemy z pamięci ani z cudzych streszczeń.

2. Data, którą widać

   Przy każdym numerze i na dole każdego poradnika stoi data sprawdzenia. Ta data zmienia się tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę patrzył na źródło. Podniesienie daty bez sprawdzenia jest gorsze niż data stara.

3. Druga runda przed publikacją

   Tekst sprawdza ktoś inny niż jego autor. Najpierw czyta źródła, dopiero potem nasz tekst, i porównuje jedno z drugim. Chodzi o to, żeby sprawdzić, czy źródło mierzy to, co zdanie twierdzi, a nie tylko czy zdanie jest ładnie napisane.

4. Odsetek zawsze z mianownikiem

   Przy każdym „ile procent" piszemy, ile z ilu i w jakiej grupie. Liczba bez tej informacji nie wchodzi ani na stronę, ani do opisu.

5. Pełny tekst, nie streszczenie

   Twierdzenie z badania naukowego stoi wyłącznie na jego pełnym tekście. Streszczenie potrafi mówić co innego niż wyniki.

6. „Nie potwierdzono" znaczy nie potwierdzono

   Jeśli nie znaleźliśmy źródła, piszemy to wprost. To nie jest to samo co „nieprawda". Znaczy tylko tyle, że nie mamy na to dowodu, więc tego nie publikujemy.

Jak często wracamy

Numery telefonów

Co kwartał. Osobno numer, godziny i koszt połączenia.

Poradniki

Co kwartał od własnej daty sprawdzenia. Termin następnego przeglądu stoi na dole każdego poradnika.

Deklaracja dostępności

Raz w roku, do 31 marca.

Gdy źródła się rozjeżdżają

Numer albo warunek schodzi ze strony do czasu rozstrzygnięcia.

Przy każdym przeglądzie sprawdzamy też, czy linki do źródeł nadal działają. Martwy link to sygnał, że treść pod nim mogła się zmienić.

Czego nie robimy

• Nie podajemy liczb z innych krajów jako polskich. Jeśli badanie jest z USA, piszemy, że jest z USA.
• Nie obiecujemy, że badanie przesiewowe wykryje wszystko. Każdy poradnik ma część o tym, czego badanie nie wykrywa.
• Nie porównujemy Polski z innymi krajami w tonie „u nas gorzej". Piszemy, co jest, i skąd to wiadomo.
• Nie używamy grafik generowanych przez sztuczną inteligencję. Zdjęcia na tej stronie pochodzą z akcji fundacji.
• Nie zbieramy danych czytelników. Ta strona nie ma formularzy, ciasteczek ani skryptów i nie łączy się z obcymi serwerami. Szczegóły w polityce prywatności.

Jak zgłosić błąd

Napisz na kontakt@fundacjakatarzynystachowicz.pl. Podaj, gdzie jest błąd (adres podstrony, numer albo zdanie) i, jeśli masz, skąd wiesz. Co się wtedy dzieje:

1. Sprawdzamy u źródła

   Zanim cokolwiek zmienimy, patrzymy na stronę instytucji albo do aktu prawnego.

2. Jeśli zgłoszenie jest trafne

   Poprawiamy treść i podnosimy datę sprawdzenia.

3. Jeśli zgłoszenie jest nietrafne

   Odpisujemy z linkiem do źródła, żebyś mógł sprawdzić to samo, co my.

4. Czas odpowiedzi

   Skrzynkę sprawdzamy codziennie. Odpowiadamy w ciągu kilku dni roboczych, a przy błędzie w numerze telefonu albo w kryteriach programu poprawiamy stronę tego samego dnia.

Zgłoszenia dotyczące dostępności cyfrowej mają osobną ścieżkę i terminy ustawowe. Opisuje je deklaracja dostępności.

Instytucje, na których stoją poradniki

Polskie instytucje, z których bierzemy warunki programów, numery i przepisy:

• Narodowy Fundusz Zdrowia. Finansuje i prowadzi programy przesiewowe (kolonoskopia, test HPV, tomografia płuc) oraz Telefoniczną Informację Pacjenta 800 190 590. nfz.gov.pl
• Ministerstwo Zdrowia. Wydaje rozporządzenia, które ustalają, kto i w jakim wieku kwalifikuje się do programu. gov.pl/web/zdrowie
• Dziennik Ustaw i Monitor Polski. Ogłaszają rozporządzenia i plany krajowe. To tu czytamy sam przepis, a nie jego omówienie. dziennikustaw.gov.pl monitorpolski.gov.pl
• pacjent.gov.pl. Rządowy serwis dla pacjentów. Opisuje programy profilaktyczne i prowadzi zapisy przez Internetowe Konto Pacjenta. pacjent.gov.pl
• Narodowy Portal Onkologiczny. Opisuje objawy, diagnostykę i drogę pacjenta po podejrzeniu nowotworu, w tym kartę DiLO. onkologia.pacjent.gov.pl
• Narodowy Instytut Onkologii. Wydaje wytyczne postępowania, prowadzi Krajowy Rejestr Nowotworów i Telefoniczną Poradnię Pomocy Palącym. nio.gov.pl onkologia.org.pl
• Rzecznik Praw Pacjenta. Odpowiada za prawa pacjenta i razem z NFZ prowadzi Telefoniczną Informację Pacjenta. gov.pl/web/rpp
• Główny Inspektorat Sanitarny. Publikuje wykaz akredytowanych laboratoriów, które mierzą stężenie radonu. gov.pl/web/gis
• Państwowa Agencja Atomistyki. Odpowiada za informowanie o radonie i prowadzi serwis „Poznaj radon". gov.pl/web/paa gov.pl/web/poznajradon

Instytucje spoza Polski, z których bierzemy wyłącznie wiedzę o chorobie i o badaniu, nigdy warunki polskiego programu:

• Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Arkusze informacyjne o radonie i o promieniowaniu ultrafioletowym. who.int
• Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC). Agencja WHO, która ocenia, co jest rakotwórcze i jak mocny jest na to dowód. iarc.who.int
• National Cancer Institute (USA). Słownik pojęć, w tym paczkolata, i przeglądy badań o przesiewie. cancer.gov
• American Cancer Society. Reguła ABCDE i dane o czerniaku według stadium. cancer.org
• American Academy of Dermatology. Zasady ochrony skóry przed słońcem. aad.org

Projekt tekstu z dnia 2026-09-07 · Opis odpowiada procedurze przeglądu treści fundacji