Przejdź do treści
Strona główna

Poradnik · Z bilbordu „Pamiętaj o samobadaniu piersi"

Samobadanie piersi: poznaj swoje piersi i zauważ zmianę

Ten poradnik jest dla każdej kobiety, także tej, której program mammografii jeszcze nie obejmuje. Po przeczytaniu będziesz wiedziała, jak raz w miesiącu obejrzeć i zbadać dotykiem własne piersi, co powinno Cię zaniepokoić i do kogo pójść ze zmianą bez skierowania.

Dla kogo
Każda kobieta od 20. roku życia. Tak zalecają Narodowy Instytut Onkologii i NFZ.
Ile to trwa
Kilka minut, raz w miesiącu.
Ile kosztuje
0 zł. Robisz to w domu.
Czy potrzebne skierowanie
Ze zmianą w piersi idziesz do ginekologa albo onkologa bez skierowania.

Co samobadanie daje, a czego nie

Samobadanie uczy Cię, jak Twoje piersi wyglądają i jakie są w dotyku, żebyś zauważyła zmianę i szybko poszła z nią do lekarza. Duże badania nie wykazały, żeby regularne samobadanie zmniejszało liczbę zgonów z powodu raka piersi, dlatego światowe wytyczne mówią dziś: znaj swoje piersi i zgłaszaj zmiany. Badaniem, które w programie przesiewowym wykrywa raka, zanim da objawy, jest mammografia. Jeśli masz od 45 do 74 lat, samobadanie jej nie zastępuje. Jak zapisać się na mammografię.

Zauważyłaś coś już teraz? Nie czekaj na termin samobadania

Guzek, zgrubienie, wciągnięta brodawka, wyciek z brodawki, zmiana skóry albo kształtu piersi to powód do wizyty w najbliższych dniach. Umów się do lekarza rodzinnego, ginekologa albo onkologa. Do ginekologa i onkologa na NFZ nie potrzebujesz skierowania.

Czego potrzebujesz

Krok po kroku

  1. Wybierz stały moment

    Jeśli miesiączkujesz, badaj się kilka dni po miesiączce, gdy piersi nie są obrzmiałe ani tkliwe. Źródła urzędowe podają „od 3 do 5 dni po miesiączce" (pacjent.gov.pl) albo „między 7 a 10 dniem cyklu" (NFZ); ważne, żeby to był zawsze ten sam moment. Po menopauzie badaj się raz w miesiącu w stałym dniu, na przykład pierwszego.

  2. Obejrzyj piersi w lustrze z uniesionymi rękami

    Stań przed lustrem z opuszczonymi rękami, potem unieś ręce do góry. Sprawdź, czy piersi wyglądają tak jak zwykle. Zwróć uwagę na zagłębienie skóry, wciągniętą brodawkę, płyn wypływający z brodawki, skórę jak pomarańczowa skórka, zmianę rozmiaru albo kształtu piersi oraz powiększoną żyłę.

  3. Obejrzyj je jeszcze raz z rękami na biodrach

    Połóż ręce na biodrach i powtórz oglądanie.

  4. Zbadaj dotykiem na stojąco

    Złącz trzy środkowe palce prawej dłoni. Unieś lewą rękę nad głowę i opuszkami palców prawej dłoni sprawdź lewą pierś małymi kolistymi ruchami, najpierw lekko, potem mocniej, tak żeby nie pominąć żadnego miejsca. Możesz iść spiralą, pasami z góry na dół albo promieniście od brodawki: wybierz jeden sposób i trzymaj się go co miesiąc. Zbadaj też dół pachowy. Na koniec delikatnie ściśnij brodawkę i sprawdź, czy nic z niej nie wypływa. Tak samo zbadaj prawą pierś palcami lewej dłoni.

  5. Powtórz badanie dotykiem na leżąco

    Połóż się na plecach, jedną rękę połóż za głową i drugą dłonią zbadaj pierś tak samo jak na stojąco, potem zamień strony. Niektóre zmiany da się wyczuć tylko w jednej z dwóch pozycji.

  6. Zauważyłaś zmianę: umów wizytę

    Badasz się po to, żeby potwierdzić, że wszystko jest w porządku. Jeśli coś Cię zaniepokoiło, umów się do lekarza rodzinnego, ginekologa albo onkologa i nie czekaj do następnego miesiąca. Większość zmian wyczuwanych w piersiach jest łagodna, ale o tym rozstrzyga lekarz i badanie obrazowe, nie dotyk.

Gdzie zadzwonić

  • Telefoniczna Informacja Pacjenta

    Wspólna infolinia NFZ i Rzecznika Praw Pacjenta. Konsultant wskaże poradnie ginekologiczne i onkologiczne z umową z NFZ w Twojej okolicy oraz placówki programu mammografii. Pod tym samym numerem działa infolinia Krajowej Sieci Onkologicznej: po połączeniu wybierz 1, potem 3. To linia informacyjna.

    800 190 590

    Czynna całą dobę, 7 dni w tygodniu. Połączenie bezpłatne.

    Źródło: nfz.gov.pl

    Zweryfikowano: 2026-09-07

Częste pytania

Czy samobadanie wykrywa raka wcześnie?

Uczciwa odpowiedź brzmi: nie ma na to dowodów. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem oceniła dowody na to, że nauka samobadania zmniejsza umieralność z powodu raka piersi, jako niewystarczające. Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne pisze, że samobadanie ani badanie piersi przez lekarza nie wystarczają jako przesiew i u kobiet przeciętnego ryzyka raczej nie wykryją raka wcześnie, a jednocześnie zaleca, żeby każda kobieta znała normalny wygląd i dotyk swoich piersi i niezwłocznie zgłaszała zmiany. Polskie instytucje nadal zalecają comiesięczne samobadanie jako nawyk. Ten poradnik stoi w tym samym miejscu: samobadanie jest po to, żebyś zauważyła zmianę, a wczesne wykrywanie w wieku od 45 do 74 lat robi mammografia w programie.

Mam 30 lat. Program mammografii mnie nie obejmuje. Co mam robić?

Poznaj swoje piersi i reaguj na zmianę. Program przesiewowy obejmuje kobiety od 45 do 74 lat. Najmocniejsze dowody na korzyść z mammografii przesiewowej dotyczą kobiet od 50. roku życia, a program obejmuje też przedział od 45 do 49 lat. Poza programem o badaniu obrazowym piersi decyduje lekarz na podstawie Twojej sytuacji: objawów, wieku i historii rodzinnej. Jeśli coś zauważysz, idź do ginekologa albo onkologa bez skierowania.

W rodzinie był rak piersi albo jajnika. Czy to coś zmienia?

Tak. Powiedz o tym lekarzowi rodzinnemu albo ginekologowi i zapytaj o poradnię genetyczną. Rodziny wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka raka piersi i jajnika mają osobną ścieżkę opieki w poradniach specjalistycznych, z innym planem badań niż program przesiewowy. Więcej w pytaniach na stronie o mammografii.

Boli mnie pierś. Czy to objaw raka?

Ból piersi albo brodawki jest na liście możliwych objawów, ale sam z siebie nie mówi, skąd się bierze. Jeśli ból utrzymuje się albo dotyczy jednego miejsca w piersi, zgłoś to lekarzowi. O przyczynie rozstrzyga badanie, nie zgadywanie.

Mam 50 lat i co miesiąc badam się sama. Czy mammografia jest mi potrzebna?

Tak. Mammografia pokazuje zmiany, których nie da się wyczuć palcami, i to ona jest badaniem przesiewowym w programie od 45 do 74 lat, co dwa lata, bez skierowania. Samobadanie możesz robić dalej, jako nawyk między badaniami. Jak się zapisać.

Czy mężczyźni też powinni zwracać uwagę na piersi?

Rak piersi u mężczyzn jest rzadki, ale się zdarza. Guzek, zgrubienie, zmiana brodawki albo wyciek u mężczyzny to ten sam powód do wizyty u lekarza co u kobiety.

Źródła

Data weryfikacji: 2026-09-10, po audycie niezależnym Następny przegląd: 2026-12-10